Í kjölfar dóms Hæstaréttar um Teigsskóg
Að gefnu tilefni vill Skipulagsstofnun vekja athygli á dómi Hæstaréttar frá 22. október 2009 í máli 671/2008, en þar komst Hæstiréttur að þeirri niðurstöðu að umhverfisráðherra hefði verið óheimilt að taka tillit til umferðaröryggis í úrskurði sínum frá 5. janúar 2007 um mat á umhverfisáhrifum þeirrar framkvæmdar er til umfjöllunar var. Þó svo að dómurinn snúist um ágreiningsefni á vegarkafla á Vestfjarðavegi er ljóst að um stefnumarkandi áhrif er að ræða sem nauðsynlegt er að taka mið af við aðrar vegaframkvæmdir.


Í dóminum segir meðal annars:

"Tilhögun framkvæmdar ... hvort sem farið væri eftir leið B eða D sem mál þetta fjallar um, hefur meðal annars augljós áhrif á vegalengd og ferðatíma á milli staða, kostnað vegfarenda af slíkri för og kostnað veghaldara af viðhaldi mannvirkisins, snjóhreinsun og hálkuvörnum auk slysahættu og umferðaröryggis að öðru leyti, en allt þetta getur skipt máli við heildarmat á hagkvæmni framkvæmdar. Eðli máls samkvæmt eiga atriði af þessum meiði það sammerkt að þau eru grundvallarþættir í tilgangi og markmiði veglagningar. Af þeim sökum geta þau ekki jafnframt talist sjálfstætt til afleiðinga slíkrar framkvæmdar, sem horft verði til við mat á umhverfisáhrifum hennar, en til þeirra mætti á hinn bóginn líta við mat á því hvort veitt skuli leyfi fyrir henni sbr. 27. gr. skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997 með síðari breytingum. Þótt atriði sem þessi sem þessi hafi vissulega með ýmsu móti áhrif á aðstæður manna, samfélag þeirra, heilbrigði og atvinnu, geta þau af þessum sökum ekki talist til umhverfisáhrifa í skilningi laga nr. 106/2000, enda ljóst af fyrrgreindum tilgangi laganna að þeim er einungis ætlað að taka til mats á afleiðingum framkvæmdar fyrir umhverfið en ekki á kostum hennar sjálfrar og göllum."

Að höfðu samráði við umhverfisráðuneytið telur Skipulagsstofnun að túlka beri umræddan dóm á þann veg að óheimilt sé að líta til vegalengdar, ferðatíma á milli staða, kostnað vegfarenda af slíkri för og veghaldara af viðhaldi, snjóhreinsunar, hálkuvarna, slysahættu eða umferðaröryggis að öðru leyti þegar lagt er mat á umhverfisáhrif framkvæmdar. Eftir sem áður þarf að gera grein fyrir tilgangi eða markmiði framkvæmdar og lýsa gerð hennar og umfangi. Einnig þarf að greina frá hvaða ávinning framkvæmdin geti haft í för með sér, án þess að ávinningur sem snýr að þeim atriðum sem dómurinn telur upp sé veginn inn í mat á umhverfisáhrifum framkvæmdarinnar. Skipulagsstofnun telur jafnframt eðlilegt að greina frá því ef ávinningur, tilgangur eða markmið náist misjafnlega vel eftir kostum, tilhögun eða útfærslu, án þess að það sé gert í þeim hluta frummatsskýrslu þar sem umhverfisáhrif eru metin eða þar sem áhrif á ólíka umhverfisþætti eru vegin saman.

Dóminn má finna á heimasíðu Hæstaréttar og eru þeir sem málið varðar hvattir til að kynna sér efni hans.

(innf. 30. nóvember 2009)

Til baka